Een bezorgde werknemer.

Dinsdag 24 januari. 17:45, is er aan de Marco Pololaan in Utrecht een manifestatie van stakende schoonmakers. “De KSU staat achter de eisen van de schoonmakers, is solidair met hun strijd, en is bereid om (nu en in de toekomst) zij aan zij te staan met wie opkomt voor onze rechten als mensen, als werknemers, rechten die juist nu in deze onnodige crisistijd extra onder druk komen te staan, voor schoonmakers, andere arbeiders en studenten wereldwijd.”

Deze houding van de KSU is werkelijk een om waardering voor te hebben. Maar meteen stelt zich de volgende vraag?

Is het werkelijk waar dat we kunnen vertrouwen de FNV-Bondgenoten? Staat de FNV werkelijk vierkant achter de schoonmakers? Of probeert ze hen juist te isoleren en met hun kop tegen de muur te laten lopen? Het zou niet voor de eerste keer zijn dat ze op die manier probeert een voorbeeld te stellen, voor iedereen die op het punt staat de strijd op te nemen?

De acties van twee jaar geleden (ook al met behulp van ‘grassroots organisers’) was toch ook geen overwinning van de schoonmakers?
- hebben ze meer aan vertrouwen gewonnen (als je ziet dat ze het initiatief nu weer aan de vakbond laten)?
- zijn ze in de afgelopen twee jaar met meer menswaardigheid behandeld (als je weet hoe het in de afgelopen twee jaar gegaan is met de schoonmakers van ICS, bij de Ministeries en bij de Thuiszorg)?
- is hun inkomen reële toegenomen (rekening houdend met inflatie en duurdere kosten van het leven)?

Hoeveel keer heeft de FNV al of niet gemoderniseerd, al of niet gedemocratiseerd, al of niet vernieuwd, de arbeiders van allerlei bedrijven en sectoren in de afgelopen veertig jaar, niet met een kater achtergelaten? Is er toch nog niet voldoende ervaring is opgedaan met de FNV? Wellicht moeten we toch nog enkele keren dezelfde ontgoocheling meemaken, om onze illusies in de vakbond van het establishment definitief af te wijzen.

Natuurlijk moet de schoonmakers opkomen voor hun rechten en zich verzetten tegen de verslechtering van hun werkomstandigheden, zoals
- Niet doorbetaald worden bij ziekte
- Twee keer zo veel moeten doen voor hetzelfde geld
- Niet mogen praten tijdens hun werk
- Geen handschoenen beschikbaar voor het schoonmaken van wc’s
- Ze worden geïntimideerd als ze voor hun rechten op proberen te komen.

Maar als we oprecht begaan zijn met de situatie van de schoonmakers en andere precairen delen van de arbeidersklasse, kunnen we ons dan zonder enige vorm van kritiek aansluiten bij c.q. solidariseren met een actie die de schoonmakers alleen maar een schijninspraak (“het schoonmakersparlement”) biedt in plaats van volledige zeggenschap over hun eigen lot?
Is de KSU (eventueel samen met ASB en/of Vrije Bond) in staat een tegengeluid te laten horen die een zodanige impact heeft, dat er aan de inzet van de strijd een andere richting kan worden gegeven, en waarin de schoonmakers genoeg zelfvertrouwen ontwikkelen om
- de strijd volledig zelf in handen nemen en
- zelf te bepalen wat en hoe ze de strijd zullen voeren en
- werkelijke solidariteit gaan zoeken om de strijd te versterken?

Als jullie daarvan overtuigd zijn, willen jullie mij dat dan proberen duidelijk te maken? Ik zou graag mijn solidariteit willen onderstrepen met iedere vorm van strijd, die de klasse meer waardigheid en vertrouwen verschaft.

kamaeraadschappelijke groeten,
arjan de goede

grow up.

Als er tendensen ontstaan die buiten de kaders van de vakbond kijken dan moeten we er juist zijn. Aangezien we geen glazen bol hebben betekent dat dat we er, wanneer mogelijk, altijd moeten zijn.

bovendien is het grootste gewin van de vorige en deze schoonmakersacties het feit dat die schoonmakers hun eigen kracht hebben gezien, en indien ze niet meer respect van anderen hebben gekregen in ieder geval voor zichzelf meer respect hebben gekregen.

Zelfstandige strijd van schoonmakers uitgesloten!
De vakbond heeft de regie stevig in handen!

De ASB heeft samen met de Vrije Bond in Bosch actie gevoerd om haar steun te betuigen met de ‘strijd’ van de schoonmakers. Verder hebben zowel de ASB als de KSU in Utrecht bijeenkomsten georganiseerd in het kader van de strijd van de schoonmakers. Tenslotte is er op de site van de KSU is een artikel verschenen met als titel “acties leraren: gelijk hebben ze”

Ik ben het er helemaal mee eens dat zowel de schoonmakers als de leraren op moeten komen voor hun levensomstandigheden. Ze maken deel uit van dezelfde klasse en hun verzet tegen de aanvallen van de staat kan een uitdrukking zijn van en een aanmoediging voor verzet van de hele arbeidersklasse. En zeker is dat de schoonmakers op een manier worden uitgebuit die tegen ‘onmenselijke’ af is. Maar of ze nu meer of minder onmenselijk uitgebuit worden: dat is voor ons geen criterium om de ‘acties’ te steunen.

De essentiële vraag die zich hier stelt is: wie trekt er in werkelijkheid aan de touwtjes, en bestaat er een mogelijkheid voor de schoonmakers of de leraren om zich daarvan los te maken en zelf de richting van de strijd te bepalen?

In een poging hier een beetje meer duidelijkheid in te scheppen, haal ik hier een gedeelte aan van een interview van Klasse van 26 maart 2008 met Hans Salavila van ‘Rebelact’ uit Amsterdam, dat gaat over de acties van de schoonmakers van drie jaar geleden.

Klasse: Het succesverhaal is duidelijk, en het is opmerkelijk en eventueel veelbelovend dat er een project begonnen is om schoonmakers te ‘organiseren’ dat ook expliciet bedoeld lijkt om betere banden te smeden tussen politieke activisten en vakbeweging. De vakbeweging kan immers wel meer activisme gebruiken, en de activisten meer aandacht voor de problematiek van arbeid en kapitaal. Maar sommige sociale beweging staan desondanks nog sceptisch tegenover de pogingen van vakbonden om zelforganisatie te bevorderen en met sociale bewegingen samen te werken. Wij vroegen Hans Salavila, oprichter van Rebelact, een groep actievoerders die op inventieve manier protest vorm wil geven. Hij zag de presentatie van de campagne in het Amsterdamse Broeinest en werd geraakt door het enthousiaste perspectief dat daar geschetst werd voor een brede campagne voor en door schoonmakers. Vanaf het begin heeft hij daarom met zijn groep bijgedragen aan de campagne.

HS: Te vaak werden zaken buiten ons om besloten en kregen we het niet of pas achteraf te horen. Misschien hebben we daar ook niet genoeg op aangedrongen, maar in ieder geval waren er een paar mensen die de strategie uitgezet hadden en de details bepaalden, en dan mochten wij langskomen om de acties op te luisteren. Anders dan ons voorgespiegeld was, is de intensiteit van de acties al snel weer teruggeschroefd ten bate van de onderhandelingen. En binnen de kortste keer was er een akkoord, waarbij de belangrijkste eis (10 euro bruto per uur) ingewilligd was. Toen waren verdere acties helemaal afgeblazen. Er werd nog een soort overwinningsbijeenkomst in de Balie georganiseerd waar we niet bij betrokken waren, en dat was het.

HS: “Weet je, eigenlijk zijn we er te naïef ingestapt. Als je in zee gaat met zo’n grote organisatie als de FNV kun je ook verwachten dat ze grote invloed hebben op hoe zo’n campagne verloopt. Een volgende keer zou ik mogelijk opnieuw mee willen doen, want voorbij alle voetangels biedt dit bijzondere samenwerkingsverband namelijk ook heel sterke mogelijkheden om omstandigheden van mensen die in de knel zitten concreet te verbeteren. Om echt resultaten binnen te halen. Alleen zou ik ‘n volgende keer er wel voor zorgen dat veel duidelijker van tevoren afgesproken wordt wat nu het exacte doel en de strategie wordt, dat beslissingsmomenten beter naar ons gecommuniceerd worden, dat cruciale beslissingen gezamenlijk genomen worden en dat duidelijk is wie welke verantwoordelijkheden heeft”.

Klasse!: Dus alleen maar negatieve ervaringen?

HS: Nee hoor, per slot van rekening hebben we toch veel bereikt. Het voornaamste is natuurlijk die loonsverhoging voor de schoonmakers, die hebben dat heel hard nodig. Een aantal van hen is ook echt gegroeid binnen deze campagne. Vergeet ook niet dat het overgrote deel van die 150.000 schoonmakers uit migranten bestaat en dan hun positie in ieder geval ‘n stuk is verbeterd. Verder heeft FNV Bondgenoten -mede door de gemeenschappelijke acties- een flinke ledenwinst van honderden leden kunnen boeken en ze hebben er ‘n mooi verhaal bijgekregen over een betrekkelijk snelle overwinning. Maar hoe je het ook draait of keert: het is heel anders gegaan dan de bij de start gesuggereerde ‘grassroots’ coalitie en campagne. Vanuit dàt oogpunt hebben activisten er nog te weinig aan gehad.

In hetzelfde artikel vroeg Klasse zich af of “organizing een noodzakelijke innovatie van vakbondstrategieën is om flexibele en vaak rechteloze arbeiders (veelal migranten) te organiseren” (….) “Het gaat dan met name om de vraag of de beloftes wel worden ingelost van brede coalities, een benadering van onderop die uiteindelijk tot zelforganisatie leidt …”

Het mag duidelijk zijn dat ten aanzien van de schoonmakers de vakbond (met of zonder organising) de touwtjes stevig in handen had. Aan het begin van de strijd mochten de schoonmakers meebeslissen: ‘parlementje spelen’. En toen er een eind gemaakt moest worden aan de ‘strijd’ bestond er opeens geen ‘schoonmakersparlement’ meer, dat daarover besliste. Wat een overwinning hebben de schoonmakers uiteindelijk behaald als je bedenkt dat ze voor twee jaar een loonsverhoging kregen van 3,5% (tegenover een inflatie van meer dan 2,5% per jaar) en ‘meer respect’.

De zogeheten loonsverhoging was al helemaal niks, maar wat dat ‘meer respect’ inhoudt, hebben we het afgelopen jaren kunnen zien. Iedereen herinnert zich ongetwijfeld de strijd van de werkers bij Viva! Zorggroep in Velsen-Haarlem die maandenlang strijd hebben gevoerd tegen de respectloze manier waarop ze, ondanks de ‘steun’ van de vakbond, de SP, Groenlinks, en noem ze maar op, uiteindelijk toch 25% van hun inkomens hebben moeten inleveren. Vervolgens hebben de schoonmakers bij het Onze Lieve Vrouwen Gasthuis in Amsterdam in mei en bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Sociale Zaken (vijf weken lang) in november afgelopen jaar alle zeilen bij moeten zetten om zich teweer te stellen tegen de opdrijving van het werktempo en niet opnieuw op een ‘respectloze’ manier in de hoek gezet te worden.

Het mag duidelijk zijn dat er noch op het vlak van het inkomen, noch op het vlak van het ‘respect’ enige winst geboekt is door de schoonmakers. En of je nu een activiteit hebt die gecontroleerd wordt door een ‘nieuwe’ vakbond (van de leraren) of door ‘organisers’ van de oude vakbond, beiden bieden geen enkele kans uit te groeien tot de zelfstandige strijd, die wij, communisten, anarchisten, anarcho-syndicalisten voorstaan. De enige die winst heeft geboekt is de vakbond, die er een flink aantal nieuwe leden bij heeft gekregen.

Tot slot: kunnen wij solidair zijn met een activiteit van “a tot z” gecontroleerd wordt door de vakbond en die geen enkele perspectief biedt om uit dat keurslijf te breken? Het lijkt me van niet. Zelfs het feit dat de schoonmakers tot ‘precairen’ gerekend worden, verandert daar niets aan. Alleen een strijd die de arbeiders het vooruitzicht biedt de strijd zelfstandig te voeren en waarin ze in algemene vergaderingen zelf bepalen hoe en op welke manier de strijd gevoerd wordt, kan op onze volle steun en solidariteit rekenen.

arjan de goede